“Ман ло яҳзуруҳул-фақиҳ” яке аз чаҳор китоби ҳадиси машҳури мазҳаби шиаи дувоздаҳимомӣ мебошад, ки онро шайх Абӯҷаъфар Муҳаммад ибни Алӣ ибни Бобӯяҳ, маъруф ба Шайх Садӯқ (вафот 991 мелодӣ), ҷамъоварӣ кардааст. Ин китоб дорои аҳамияти бузург барои пайравони мазҳаби шиаи дувоздаҳимомӣ мебошад.
Хусусиятҳои муҳимми ин китоб чунинанд:
1. **Тартиб ва танзими систематикӣ**: Шайх Садӯқ ҳадисҳоро дар асоси мавзуҳои фиқҳӣ ва масоили ҳаррӯзаи зиндагӣ, монанди тӯҳор (тозагӣ), намоз, рӯза, закот ва ғайра, ҷамъоварӣ ва танзим кардааст.
2. **Муроҷиат ба мазоҳиби мухталиф**: Шайх Садӯқ дар ин китоб кӯшидааст, ки дар баробари ҳадисҳои ахди шиа, ҳадисҳои мазоҳиби мухталифро низ муаррифӣ кунад, то донишҷӯёни фиқҳ аз манбаъҳои гуногун истифода баранд.
3. **Шарҳи муфассал**: Дар баробари овардани ҳадисҳо, муаллиф шарҳи муфассале оид ба мазмун ва маънои ҳадисҳо медиҳад, ки ин барои дарки дурусти ҳадисҳо ва татбиқи онҳо дар амал муҳим аст.
4. **Санад ва ривоёти боэътимод**: Ҳадисҳои овардашуда дорои санадҳои боэътимод мебошанд, ки муаллиф кӯшиш кардааст, ки аз ровиёни боэътимод ва бо адолат ҳадисҳо нақл кунад.
5. **Аҳамияти таълимӣ**: Ин китоб барои донишҷӯёни исломӣ ва онҳое, ки мехоҳанд дониши фиқҳӣ ва ҳадисии худро тақвият бахшанд, манбаи гаронбаҳост. Шайх Садӯқ онро махсусан барои касоне навиштааст, ки устод ва роҳнамо надоранд, то онҳо тавонанд худ мустақилона ҳадисҳоро омӯхта, ба масоили фиқҳӣ ҷавоб ёбанд.
6. **Надоштани даъвои саҳеҳият**: Муаллифи ин китоб бар ин ақида нест, ки ҳамаи ҳадисҳо саҳеҳ бошанд. Эҳтимол дорад, ки аҳодиси ғайри саҳеҳ дар ин китоб вуҷуд дошта бошад.
Бо ин хосиятҳо, “Ман ло яҳзуруҳул-фақиҳ” на танҳо барои шиаҳо, балки барои ҳамаи мусулмонони олам манбаи муҳими фиқҳӣ ва ҳадисӣ ба ҳисоб меравад.