**Биҳоруланвор** яке аз муҳимтарин ва машҳуртарин маҷмӯаҳои ҳадис дар ҷаҳони шиа мебошад. Ин китоб аз ҷониби Аллома Муҳаммад Бакир ибни Муҳаммад Тақӣ ал-Муҷлиси (1627-1699), ки бо номи Аллома Муҷлиси маъруф аст, ҷамъоварӣ ва таҳрир шудааст.

Муаллиф ва таърих

Аллома Муҳаммад Бакир ал-Муҷлиси яке аз бузургтарин олимон ва муҳаддисони шиа дар асри XVII мелодӣ буд. Ӯ дар Исфаҳон, Эрон, таваллуд шудааст ва бештари умри худро ба таҳқиқ ва омӯзиши илмҳои исломӣ бахшидааст. Биҳоруланворро метавон ҳамчун шоҳкори ӯ шинохт.

Хусусиятҳои Биҳоруланвор

1. **Маҷмӯаи фарогир:** Биҳоруланвор як энсиклопедияи бузурги ҳадисҳои шиа мебошад, ки дар он ҳадисҳо ва ривоёт аз Пайғамбар Муҳаммад (с) ва аҳли байти ӯ (а) ҷамъоварӣ шудаанд. Ин китоб дорои беш аз 110 ҷилд мебошад.

2. **Тартиби мавзӯӣ:** Биҳоруланвор ба бобҳои гуногун тақсим шудааст, ки ҳар як боб ба мавзӯи муайян бахшида шудааст. Масалан, имон, намоз, рӯза, ҳаҷ, таърихи пайғамбарон ва ғайра. Ин тартиб ба хонандагон кӯмак мекунад, ки ҳадисҳоро дар заминаи шаръии муайян осонтар пайдо кунанд.

3. **Шарҳ ва тавзеҳ:** Аллома Муҷлиси на танҳо ҳадисҳоро ҷамъ овардааст, балки онҳоро шарҳ дода, маъно ва аҳамияти онҳоро низ тавзеҳ медиҳад. Ӯ ба масъалаҳои фиқҳӣ, ахлоқӣ ва таърихӣ пардохтааст.

4. **Таҳлили санад:** Аллома Муҷлиси дар таҳлили санадҳои ҳадисҳо хеле дақиқ аст. Ӯ ровиёни ҳадис ва дараҷаи эътимоднокии онҳоро тавзеҳ медиҳад.

5. **Манбаъҳои гуногун:** Биҳоруланвор аз манбаъҳои зиёди исломӣ истифода бурдааст, ки дар байни онҳо китобҳои пешинаи ҳадис, таърих, фиқҳ ва тафсир мавҷуданд.

Аҳамияти Биҳоруланвор

Биҳоруланвор ҳамчун яке аз муҳимтарин манбаъҳои ҳадисӣ дар мазҳаби шиа шинохта мешавад. Ин китоб дар мадрасаҳо, донишгоҳҳо ва марказҳои илмии шиа ҳамчун манбаи асосӣ барои омӯзиши ҳадис ва фиқҳи исломӣ истифода мешавад.

Хулоса

Биҳоруланвор як китоби бузург ва гаронбаҳо дар мероси исломӣ, бахусус дар мазҳаби шиа аст. Ин асар на танҳо як маҷмӯаи ҳадис, балки як энсиклопедияи комил дар бораи таълимоти исломӣ мебошад. Аллома Муҷлиси бо ин асари худ на танҳо илмҳои ҳадис ва фиқҳро, балки таърихи исломиро низ ба сатҳи баландтар бардоштааст. Биҳоруланвор нишон медиҳад, ки Аллома Муҷлиси на танҳо як муҳаддис, балки як донишманди бузурги исломӣ аст, ки бо илми васеъ ва таҳлили амиқи худ мусалмононро бо дониши гаронбаҳо таъмин кардааст.